Zandkasteel | Vader en kind

.

Zandkasteel

Vader en kind in zandkasteel
verenigd tegen de krachten
van het golvende water.

Op voorhand verloren
maar ze vieren de overmoed
om samen de zee te verslaan.

© bert deben
Portugal, Moledo do Minho, 14 juli 1995. 

Herwerkt 26 jan. 26. voor Poëzie in de Branding 2026.

 

Woensdag 20 mei 2026 werd de 25e editie van ‘Poëzie in de Branding’ voorgesteld in het Vredeskerkje te Bergen aan Zee. Voor deze jubileum editie werden 174 gedichten ingestuurd rond het thema ‘Drijfkracht’. Ter ere van het bijzondere jaar werden 25 gedichten geselecteerd uit de inzendingen, gecombineerd met nog een keer 25 gedichten van bekende dichters en jeugd inzendingen. Deze zullen op palen gehangen worden en vanaf 20 mei tot half juni leesbaar zijn langs de gedichtenroute op het strand van Bergen aan Zee.

Ik had de eer bij de uitgekozen dichters te zijn met bovenstaand gedicht, dat ook voorgedragen werd tijdens de voorstelling. Dank aan Marjon van der Vegt voor de foto's van mijn gedicht tijdens de voorstelling er van en op het strand en de video van de voordracht. 

Herinnering uit de kindertijd

Toen vader een keertje jarig was
had ik als kind een vers geschreven
ik wenste hem daarin nog lang te leven
wat ik luidop bij zijn thuiskomst las

niet echt poëtisch, maar beter bij kas
had mijn broer hem een vislijn gegeven
waarover vader – wel heel erg gedreven
door visvangst – duidelijk verheugder was

mijn gedicht, waar toch hard aan gewerkt
werd door vader niet zo gewaardeerd
hij zag of hoorde me nauwelijks staan

poëzie, heb ik toen reeds gemerkt
en als dichter nooit echt verteerd
kan maar zelden het materiële verslaan.

© bert deben 

 1989 

De schoenen van mijn vader / Wandeling met vader / In memoriam vader

Mijn opa die werd doodgeslagen

.

.
Mijn opa die werd doodgeslagen 
door mannen met een kepie op 
ze voerden slechts bevelen uit 
het was hun dagelijkse job 

ze wisten zogezegd niet beter 
ze hebben het ook nooit geweten 
dat deze man mijn opa was 
zijn zij hem daarna ook vergeten? 

het was die tijd heel doodgewoon 
want bij een oorlog hoort geweld 
ze wilden heerschappij verwerven 
mijn vader heeft het mij verteld 

dat hij zijn vader zo zag sterven 
hij was een jongen van dertien 
hij stond er bij en moest het zien 
dat was normaal toen in die dagen 

ze noemden dat toen efficiënt 
mijn opa die werd doodgeslagen 
ik heb hem dan ook nooit gekend. 

© bert deben 

Voor August Deben (21 april 1902 – 13 februari 1942) 

N.a.v. de schrijfopdracht van schrijversgezelschap Apropos 

met als mei-thema: ‘gewetenloos’. 

foto: Buchenwald memorial 2007 

Goud - Andy Fierens

GOUD

Samen met mijn vader en zijn kleinzoon
keek ik naar een documentaire
over goudzoekers.

Ik zat op de sofa geklemd
tussen toekomst
en verleden

toen op het scherm deze
ondertitel verscheen:

Wanneer heb je ooit in een testgat gebaggerd

en zoveel goud gevonden?

De regel rukte zich los van het scherm
en begon boven ons te zweven.

Voor wie was deze vraag bedoeld?
Voor mijn zoon, zijn grootvader of voor mij?

Als psychedelische vormen vloeiden wij ineen.
En wat een vader dacht dacht ook een zoon.

Een stem riep komen eten
op een toon die suggereerde
dat er in het leven
niet veel meer is dan dat.

Mijn vader stond op als in hypnose.
Boomstammen in de bodem legden
zijn baggeren sinds lang plat
en zonder lust ging hij naar de keuken
en legde zich lam op de snijplank
als was het zijn vak.

mijn zoon nam een hap en trok
de toekomst in met een drilboor.
Ik wenste hem alle goeds.

Goud doet rare dingen met een mens.
Aan de ene kant een vader.
Aan de andere kant een zoon.
Daartussen een vader, een zoon
als bindmiddel dat niet pakt.

Andy Fierens
uit: ‘De trompetten van Toetanchamon’
De Bezige Bij, Amsterdam 2022

Met dank voor de toestemming van Andy om dit gedicht hier te plaatsen.

Andy Fierens (1976) is één van de vaakst optredende dichters van de Lage Landen en een waar podiumbeest. Hij is ook frontman van de literaire punkband Andy & The Androids en 1 van de drijvende krachten achter het koor De Bronstige Bazooka’s. Van hem verschenen eerder de dichtbundels ‘Grote Smerige Vlinder’ en ‘Wonderbra’s & Pepperspray’ en de roman ‘Astronaut van Oranje’.

Een bespreking van de bundel ‘De trompetten van Toetanchamon’ kan men vinden op Standaarduitgevrij-Andy-Fierens

.

Oorlogskind

Oorlogskind 

. 

“De oorlog kerfde in mijn denken diepe sporen 

de stad was een Apocalyps en zelf gewond 

heb ik als kind mijn ouders en mijn thuis verloren 

het leek alsof er enkel nog maar leed bestond 

en toch, een mens was toen met bijna niets tevreden 

jongeren zouden meer voldaan zijn, als ze zouden 

moeten worstelen, zoals wij in het verleden 

en waarderen wat wij uit puin hier voor hen bouwden!” 

Bejaard, maar altijd zindert nog dat oude zeer 

de angst en de vernieling, honger en verzet 

al heeft het leven ook veel moois gebracht, hij zucht 

het staat nu vast: voor hem duurt het zo lang niet meer. 

Begripvol helpt de verzorger de man te bed 

hij is zelf als kind uit een oorlogsland gevlucht. 

.

© bert deben 

eerste ruwe versie: Honningsvåg, Noorwegen, zondag 4 juni 2017
herscheven Antwerpen – Vogelwaarde, april – juli 2019, voor vader. 

Foto: Historiek.net – Rotterdam na het bombardement van 14 mei 1940.

.

De schoenen van mijn vader

.

.

De schoenen van mijn vader  

Terwijl ik door het boek van ’t leven blader

groeit mijn besef: ik ben niet langer kind

maar wandel in de schoenen van mijn vader

waarin ik nu de toekomst vind

terwijl wat eindigt herbegint  

mijn dochter en mijn kleinkind komen eten

wat zal ik voor hen maken, zo denk ik, maar

is dit een zorg, ik heb het nooit geweten

we belden aan, we stonden daar

het eten stond al kant en klaar  

waarna we samen nog wat televisie keken

mijn vader deed het sinds mijn moeders dood

dat hoorde zo, hij is er nooit van afgeweken

nu valt traditie in mijn schoot

ik denk: wat wordt mijn kleinkind groot  

ik zucht terwijl ik alles even kader

het staat niet stil, het schuift slechts op in tijd

ik wandel in de schoenen van mijn vader

en voel zo zijn tevredenheid

terwijl ik het diner bereid. 

 

© bert deben

MSC Orchestra, Noordzee, maandag 24 juni 2019 – een iets ernstiger opi-gedicht ...

 

sept. 2020 gepubliceerd in paperback Po-e-zine editie XVI 'Reflectie' 

In memoriam vader

  .

 

 

 

  

 

(in memoriam moeder)

 

Vallen en opstaan - Jan Vanhaelen

'Vallen en opstaan'

                 Voor Anneleen

5.

de avond is al laat wanneer zij huiswaarts keert

waar ben je dan geweest, wie heb je dan gezien

de deur slaat dicht, heeft zij geleerd misschien

hoe men het best verkeken kansen keert

zij hapert aan haar kleren en haar boeken

zij kamt mijn woorden met wat prikkeldraad

zij kleurt al lang niet meer de dageraad

die zij soms uren later nog gaat zoeken

maar dan breekt even langzaam plots als zij

de zon weer teder door de zwarte wolken

weet zij mijn verzen prachtig te vertolken

speelt weer haar rol in elk gedicht van mij

ik weet nog altijd niet of ik haar ken

ik huiver als ik eraan denk, ik ril

de wereld vol verwachting, die zij gretig grijpen wil

en ik dan die haar vader ben

Jan Vanhaelen

november 1989

Op 12 september 2014 werd te Dilbeek de nieuwste bundel van Jan Vanhaelen voorgesteld: “Zo gaan de woorden weer hun eigen weg en die van mij” is een chronologische selectie uit de vele honderden gedichten die Jan Vanhaelen (1946) sinds 1963 schreef. Deze bloemlezing vertoont dus een grote variëteit, zowel naar inhoud als naar taal.

Voor mij persoonlijk sprong o.a. bovenstaand gedicht er extra uit vanwege de herkenbaarheid, het is het 5de en laatste gedicht uit de cyclus ‘Vallen en opstaan’, waarin de vaderfiguur zijn dochter ziet opgroeien in 5 verschillende leeftijdsfases van peuter tot puber.

Voor meer info rond de bundel of bestellingen kan men terecht bij uitgeverij De Draak:
http://www.dedraak.org/boek/zo-gaan-de-woorden-weer-hun-eigen-weg-en-die-van-mij.html 
of rechtstreeks bij Jan Vanhaelen zelf, via mail: jan.vanhaelen@skynet.be 

Wandeling met vader

.

 .

Wandeling met vader

.

Korte klim met hoge sparren

zon die door de wolken kijkt

winterweer, maar niet dat barre

wandelschoenen door het slijk  

 

zwijgend stap ik met mijn vader

door het groene niemandsland

komen wij in stilte nader

reiken wij elkaar de hand 

 

elke afstand wordt doorbroken

afkeer is hier niet van tel

wat wij voelen is natuur  

 

als er niets wordt uitgesproken

en ik maar geen vragen stel

staat er tussen ons geen muur. 

 

 

© bert deben

Medebach, Duitsland, 14 februari 2002.  

 

 

werd gepubliceerd in gedichtenbundel ‘Natuurlijk’, een selectie uit inzendingen

voor de 4de Hillegomse Poëziewedstrijd, Artbooks 2013

en in Zizo magazine (zie foto boven) nr 134, april 2016.

 

Courgettes

.

 .

Courgettes

. 

Courgettes, uien, een pompoen

de aardbeiplantjes schieten uit

een laagstamboompje vol met fruit

en veel tomaten, maar nog groen

de bonen rijp reeds voor de pluk

de prei wat mager en fragiel

maar levensvatbaar en stabiel

al was die vorig jaar mislukt

ik kuier door de tuin en kijk

naar mijn verbond met de natuur

en inspecteer er heel secuur

wat groeit en bloeit en af en toe

valt mij ook onverhoeds op hoe

ik steeds meer op mijn vader lijk

© bert deben 

Vogelwaarde, maandag 19 augustus 2013, voor vader. 

 

. 

Zondag 3 november 2013 mocht ik tijdens de Poëziemiddag te Hillegom, een gedeelde 3de prijs in ontvangst nemen voor mijn gedicht ‘Courgettes’.  De 1ste prijs ging naar Anneke Wasscher voor haar gedicht ‘Het sprak vanzelf’, Margot Attema kreeg de 2de prijs voor ‘Trauma’ en Kees Godefrooij mocht samen met mij de 3de prijs in ontvangst nemen voor zijn gedicht ‘Amsterdam’.  Thema van deze 4de Hillegomse Gedichtenwedstrijd was ‘Natuurlijk’.

vlnr: Peter Nieuwendijk (Juryvoorzitter), Anneke Wasscher (1^ste prijs), Bert Deben (3^de prijs), Margot Attema (2^de prijs), Kees Godefrooij (3^de prijs) en Gerrit Kleijheeg (Wethouder Cultuur Hillegom)

In de gelegenheidsbundel met beste gedichten van de wedstrijd werden ook nog 4 andere gedichten van mij opgenomen: ‘Boa in een baobab’; ‘Koeienwijsheid’; ‘Wandeling met vader’ en ‘God tussen de Rozen’. 

De Brug

.

 Antwerpen, dinsdag 9 maart 2010, voor Dana 

 

               werd mei 2019 gepubliceerd in gedichtenbundel 4e Poëzieprijs vtbKultuur Holsbeek       

Vader vangt weer duiven in de tuin

.

 

Vader vangt weer duiven in de tuin

en rijdt langs velden hazen aan

verblind als zij te wachten staan

op boter, kruiden en ajuin

 

gestoofd zijn zij het best met bier

en af en toe met achterdocht

omdat het niet van moeder mocht

vertelt hij zachtjes met plezier

 

maar vroeger toen het oorlog was

en hij de oudste van drie wezen

was hij in stropen zeer bedreven

 

terwijl hij peuzelt van ’t karkas

kan ik in vaders ogen lezen

hoe hij het weer zit te beleven.

 

© bert deben

Antwerpen, donderdag 24 april 2008, ode aan vader 

voor vaderkesdag.

.

Vreemdsoortig doodgewoon

.
Ik ben vreemdsoortig doodgewoon 
overdag ben ik loketbediende 
soms wat naïef, soms helder ziende 
en meestal tastend naar de toon 

ik heb slechts een gemiddeld loon 
waarvan ik iets meer dan een tiende 
aan een kind geef dat beter verdiende 
dan mij als vader – ik woon 

in een huisje in de rij in de stad 
waar niemand niemand kent 
of niemand iemand van dichtbij 

en soms dan trek ik ’s nachts op pad 
en wordt een vreemde man door mij verwend 
en soms, verwent een vreemde man ook mij. 


© bert deben 
Antwerpen, dinsdag 15 mei 2001, 20 jaar na mijn huwelijksdag. 

.

Moeder inspecteert het venster

Thuis

Voor moeder moet het leven heel doorzichtig zijn
een levensinhoud vol ammonia en javel
ze zal het huis ook nooit verlaten, zonder snel
het glas te controleren achter het gordijn

je kan de ruiten schijnt ook kuisen met azijn
is haar antwoord, als vader haar bezorgd vertelt
dat de wereld naar de kloten gaat, ze voorspelt
dat het zelfs schoner zal zijn, maar de zonneschijn

toont haar vegen die ze vroeger toch nooit echt had
ze grijpt dus opnieuw naar het oude procedé  
en naar haar emmers en haar zeemvel en gedwee
verwijdert ze al de strepen en elke spat

vader gaat tegen het beleid op oorlogspad
moeder, inspecteert het venster en is tevree.


© bert deben 
Antwerpen, zondag 20 juni 1999,
geschreven na het zien van de film ‘The Hanging Garden’. 

Dubbelsonnet voor een vader

Dubbelsonnet voor een vader  

 

I. 

 

Hij veinst bezorgdheid in zeuren 

in vernederen en slaan 

op de tafel, met de deuren 

als het weer niet goed mocht gaan  

 

niet zoals het moest gebeuren 

niet precies zoals hij wou 

op het werk zijn superieuren 

thuis de kinderen of vrouw  

 

alles werkt op zijn humeur en 

al betaalt hij zich dan blauw 

er valt weinig te bespeuren 

van wat hij zo plichtsgetrouw 

maneschijn en rozengeuren 

zijn omgeving geven wou.  

 

II. 

 

Altijd valt wat af te keuren 

niets heeft nut en niets voldoet 

en wat was valt te betreuren 

wat moet komen loopt nooit goed  

 

’t leven is een uitentreuren 

pijnlijk tergen van gemoed 

alles eindigt in mineur en 

meestal ook in tegenspoed 

 

vader valt niet op te beuren 

alles is teloor gegaan 

zorgen zet hij om in zeuren 

in vernederen en slaan 

op de tafel, met de deuren 

als zijn reden tot bestaan. 

 

 

© bert deben 

Antwerpen, 9 mei 1999. 

Smartlap voor Dame Blanche

.

.

Smartlap voor Dame Blanche

Al lang verlopen, maar nog steeds op de dis
gedraagt ze zich vergeefs als ‘femme fatale’
iedere knipoog of glimlach een val
Blanche is een dame, die geen dame meer is

na de derde cocktail loopt het meestal mis
op al wie voorbij gaat spuwt ze haar gal
wie haar negeert is een klier of een kwal
wie haar aankijkt krijgt hel en verdoemenis

alle nachten achter hetzelfde glas
een toekomst die haar ooit wat weelde bood
maar sinds het voorval drinkt ze zich dood

ze verloor het cachet van haar alias
toen de man haar om haar diensten ontbood
de man, van wie zij ooit de vader was.

© bert deben
Antwerpen, 23 april 1999.

.

Eén gedicht per dag

Beste vader, je had alweer gelijk
ik ben inderdaad voor niet veel goed
alles mislukt wat jouw zoontje doet
zelden breng ik aarde aan de dijk

erger nog, ik doe dijken breken
wat ik aanraak gaat voorzeker stuk
ik ben gemaakt voor het ongeluk
en hou het dus maar voor bekeken

neen, ik ga wéér geen zelfmoord plegen
zelfs daarin faalde ik reeds voorheen
ik wil niet echt dood, ik wil alleen
nog maar wandelen op de wegen
die fraai zijn en mij toegenegen

één gedicht per dag, daar wil ik heen!

© bert deben
Antwerpen, Zeilstraat, maandag 10 februari 1997,
geschreven met mijn rechtse linkerhand,
na het breken van een glas van mijn koepel.

werd gepubliceerd in literair tijdschrift Gist jg.20 nr. 6 

Spiegel

.

Mijn kind houdt mij een spiegel voor

waarin ik vader zie 

de god van een gezin

de schepper, de rechter

de gebiedende macht

ik lees tussen de regels en de normen

de angst van de grote man

om klein te zijn

de vrees der verwachtingen

zijn kleinkind houdt mij een spiegel voor  

waarin ik nu mijn vader zie 

in mij.

© bert deben

Edegem, 21 februari 1990, voor Dana. 

 

Mini-reusje

.

 

 

Met alles erop en eraan

handjes, voetjes,

mondje, neusje ...

is babietje een groot mirakel,

eigenlijk een mini-reusje ! 

 

 

© bert deben
aug. 1986, voor Dana
okt. 2017, voor Frances

  

gedicht werd gepubliceerd in weekblad Flair nr 27/1987   

en in Engelstalige versie in Tower Poetry (Canada), vol. 36 nr 2, 1987   

gebruikt voor geboortekaartje Sacha J. in 1990   

en voor het geboortekaartje van Frances op 18/10/2017