MASKER XV - Alice Nahon

.

     Alice Nahon - Wikipedia 

      Leven in poëzie: Alice Nahon 
     Alice Nahon | Literatuurgeschiedenis

     Inhoudsopgave van Schaduw, Alice Nahon - DBNL 

Ik heb heel vaak eenzelfde droom

Ik heb heel vaak eenzelfde droom
een ouder huis, waarin verborgen
een kamer ligt waarin ik woon
ver weg van grote zorgen

onverwacht belt iemand aan
licht verbaasd ga ik dan kijken
om buiten niemand te zien staan
zo ver het oog kan reiken

ik voel, als ik de deur weer sluit
dat in het huis iets staart naar mij
en daarna gaan de lichten uit
wat ik niet zie komt dichterbij

ik vlucht doorheen de duisternis
maar blijf door gangen dwalen
en vind niet waar mijn kamer is
dan voel ik dat iets voor me staat

een entiteit, een duister kwaad
dat mij moet komen halen.

© bert deben
Vogelwaarde, dinsdag 26 mei 2020 – juni 2023 afgewerkt
n.a.v. de schrijfopdracht van schrijversgezelschap Apropos
met als juli-thema: ‘droom’. 

 

Pavel G. Chesnokov - To Thee We Sing

Goudvis - nominatie poëziewedstrijd O.C. Nieuwe Vaart Gent

.

Voor de vijfde keer organiseerde het Orthopedagogisch Centrum Nieuwe Vaart te Gent een poëziewedstrijd met nu als thema ‘Zorgen’. Het OC Nieuwe Vaart begeleidt kinderen met gedrags- en emotionele problemen en hun context.

De beoordeling van de gedichten gebeurde in twee stappen: Een volwassenenjury stelde een shortlist van de best gesmaakte gedichten op. Uit die shortlist koos een kinderjury, bestaande uit kinderen van het OC Nieuwe Vaart, het winnende gedicht. Dit gedicht wordt afgedrukt op een groot bord en zal worden uitgehangen op een buitengevel van het OC Nieuwe Vaart, naast de winnende gedichten van de vorige poëziewedstrijden.

Zaterdag 13 mei 2023 vond de bekendmaking van de winnaar plaats. Het winnende gedicht werd 'Zorgen', geschreven door Linde Moreel. Andere genomineerden door de volwassenjury waren, in willekeurige volgorde:

- 'Middenin' door Janneke Vermeulen

- 'Ochtendspits' door Elise Vos

- 'Leren vliegen' door Marjolein Segers-Hammer

- 'Goudvis' door Bert Deben

Een voorstelling van het centrum, de wedstrijd en het winnende gedicht kan je lezen via deze link: Poëziewedstrijd Nieuwe Vaart 2023 

gedicht: Antwerpen, donderdag 2 maart ’23 – foto: zandsculptuur Warnemünde 9 mei ’23

We woonden hier ... | Turbulence

.

Ik opende mijn derde oog

.

Ik opende mijn derde oog

en zag een kosmos vol van licht

waardoor, net als een bliksemschicht

mijn innerlijke eenheid vloog  

alsof een ruimte werd gesticht

waarin alleen maar rust bewoog

ik opende mijn derde oog

en zag een kosmos vol van licht  

toen volgde er een nieuwsbericht

de radio vertelde droog

wat mensen hadden aangericht

ik opende mijn derde oog

de gruwel sloeg het snel weer dicht. 

 

© bert deben

Antwerpen, 10 hoog, donderdag 14 december 2017. 

.

. 

Moederland

.

© bert deben – Antwerpen 2007 – 2013 – 17 december 2015.  

Natalie Merchant - Motherland (Live on 2 Meter Sessions)

 

op een bankje in het park

.

.

Buiten jaagt de stad

de mensheid op tot onrust

en consumeren -

op een bankje in het park

valt de druk van de schouders. 

 

© bert deben

Antwerpen, dinsdag 10 maart 2015.

Foto: Parque del Retiro Madrid © bert deben 2013

Het origineel dat ik schreef in de tuin van museum Plantin-Moretus 

en daar in het gastenboek noteerde:  

 

Keulen - een citytrip in 4 tanka's

.

Thalys  1

Buiten raast de natuur

als een gek aan ons voorbij

naast mij zit jij –

een rustpunt in het leven

van mijn hoge snelheidstrein. 

 

© bert deben

Thalys Brussel – Keulen, vrijdag 5 september 2014. 
 

Sonata  

Hotel ‘Sonata’

een zatte groep dertigers

denkt 16 te zijn

om 4 uur ’s nachts snijd ik hen

in gedachten de keel over.  

© bert deben

Keulen, zaterdag 6 september 2014.  

 

Dom  

De Dom van Keulen

staat imposant maar roetzwart

voor mij – ik denk spontaan

aan schuursponsjes en

een scheutje schoonmaakmiddel.  

© bert deben

Keulen, zondag 7 september 2014.  

 

Thalys 2  

Met de trein terug –

rugwaarts in de rijrichting

zie ik alles verdwijnen

tot ik geleidelijk  

in mezelf verdwijn.  

© bert deben

Thalys Keulen – Brussel, maandag 8 september 2014.

Als ik de onrust voel ...

 

 

Als ik de onrust voel

. 

Als ik de onrust voel zet ik me neer

en denk aan wat er mis kan gaan, hoe laat

het is, hoe vroeg ik straks weer op moet staan

hoe saai soms ook en hoe ik alles heb gezien 

 

terwijl ik alsmaar verder denk zie ik

me voor de spiegel staan, ik was en scheer

maar niet te veel – een beetje baard is nu

weer in – ik zet muziek op en bezin

 

terwijl ik dan mijn tanden poets, of ik

moet blijven of moet gaan, de klok slaat 12

een mooi uur denk ik om te slapen en

daarna doe ik kleding aan die kennelijk

verlangt naar meer, om twijfelend alsnog

 

de deurklink brandend in de hand

 

uiteindelijk dan toch.

 

 

© bert deben

Vogelwaarde, maandag 5 augustus 2013, voor Anne. 

 

Alice Nahon - Avondliedeke ('t is goed in 't eigen hert te kijken ...)

.

 AVONDLIEDEKE III

't Is goed in 't eigen hert te kijken
            Nog even vóór het slapen gaan,
Of ik van dageraad tot avond
            Geen enkel hert heb zeer gedaan ;

Of ik geen oogen heb doen schreien,
            Geen weemoed op een wezen lei ;
Of ik aan liefdelooze menschen
            Een woordeke van liefde zei.

En vind ik in het huis mijns herten,
            Dat ik één droefenis genas,
Dat ik mijn armen heb gewonden
             Rondom één hoofd, dat eenzaam was... ;

Dan voel ik op mijn jonge lippen,
            Die goedheid lijk een avond-zoen...

't Is goed in 't eigen hert te kijken
            En zóó z'n oogen toe te doen.

Alice Nahon

uit ‘Op zachte Vooizekens’ – 1921

De Nederlandsche Boekhandel – Antwerpen

A. W. Sijthoff’s uitgeversmaatschappij – Leiden

'Avondliedeke' gelezen door Jeanine Schevernels:

Alice Nahon werd te Antwerpen geboren op 16 augustus 1896 en was derde in een gezin van elf kinderen. Haar vader was een Nederlander met Franse achtergrond, haar moeder was afkomstig uit Putte (nabij Mechelen).

Vanaf 1911 studeerde ze aan de landbouwschool te Overijse. In 1914 ging ze aan de slag als leerling-verpleegster in het Stuivenberg-ziekenhuis te Antwerpen. Ze werd echter ziek en men concludeerde dat ze leed aan tuberculose. De hierop volgende jaren bracht ze door in diverse sanatoria. In 1917 werd ze opgenomen in het St. Jozefinstituut te Tessenderlo waar ze zes jaar verbleef. Naast haar longziekte worstelde ze ook regelmatig met depressies. Tijdens haar verblijf in Tessenderlo schreef ze twee poëziebundels: 'Vondelingskens' (1920) en 'Op zachte vooizekens' (1921).

In 1923 liet ze zich opnieuw onderzoeken in Luzern. De diagnose luidde daar dat ze geen TBC had, maar een chronische bronchitis. Er viel een zware last van haar af en ze herstelde toen vrij snel.  Nadien verbleef ze nog een tijdje in Italië, de Landes en Parijs.

Vanaf 1927 was ze werkzaam in de stadsbibliotheek te Mechelen en genoot ze met volle teugen van het (nacht)leven. Ze behoorde tot de kennissenkring van Fernand Berckeleers, Maurits Sabbe, Gerard Walschap e.a. kunstenaars. In deze periode woonde ze in de kapelwoning van het kasteel Cantecroy in Oude-God te Mortsel.

Alice Nahon schreef vooral eenvoudige, bijna kinderlijk gevoelige gedichten (terugkerende thema's in haar werk waren eenzaamheid, geloof en verlangen naar geluk), maar met haar bundel 'Schaduw' (1928) probeerde zij zich te ontdoen van haar deugdzame en brave imago, waarvoor ze, vooral door Paul van Ostaijen, werd bekritiseerd en bespot.

Tijdens haar laatste levensjaar verhuisde ze naar de Carnotstraat in Antwerpen en werd ze opnieuw ernstig ziek.  Ze overleed op 21mei 1933, haar graf kan men nog steeds bezoeken op het Schoonselhof te Hoboken (Antwerpen).

SCHADUW

Ik heb de liefde liefgehad;
daarom wellicht heeft zij me niet bemind.
Zo doet de mooie minnaar
met een zeer verliefde kind.

Ik heb de zon te lief gehad
en beu van beedlen
aan de deuren van de dagen
ben ik geworden als een varenblad
dat liever in de lommer leeft
dan zon te dragen.

En daarom bouwt mijn kommer aan een huis
waar lamp- en zonnelicht
getemperd zijn voor de ogen
en waar de soobre lijn van een gelaat
en waar de vrede van een vriendschap staat
lijk schaduw van een boom
over mijn hoofd
gebogen.

Alice Nahon

Uit 'Schaduw' - gedichten van Alice Nahon.

Uitgeverij: De Nederlandsche Boekhandel, 1928.

‘Ik heb de liefde liefgehad’ is ook de sprekende titel van een biografie over het leven van Alice Nahon, geschreven door Manu Van der Aa en bekroond met de ‘Prijs voor de monografie’ van de provincie Antwerpen. Een bulletin hierover kan je lezen via:

Afscheid van een Vlaamse offermaagd Het levensverhaal van Alice Nahon Ria van den Brandt, Biografie Bulletin. Jaargang 19 - DBNL 

 

Zelf werd ik geïnspireerd, na het beluisteren van een reportage op de radio over het (toch wel bewogen) leven van Alice Nahon, tot het schrijven van het gedicht dat ik vorig jaar al een keer op mijn blog plaatste:

De Onrust

 .

Maar toch verdwijnt de onrust niet

hoezeer ik ook naar vrede tracht

de deining heeft mij in haar macht

en brengt mij leegte en verdriet 

hoe zacht ben ik en toch graniet

verlangend maar soms ondoordacht

en hoe nerveus rond middernacht

als niemand mij de liefde biedt 

ik zoek maar vind slechts namaaksfeer

en bouw rond mij een muur van schijn

een burcht waarin men mij niet vindt

maar slechts het beeld dat ik creëer 

een beeld dat breekt als porselein,

als iemand mij dan écht bemint.

© bert deben

Antwerpen, 31 juli 1996,

Zelfportret, geschreven na het beluisteren van een reportage rondom Alice Nahon.

 

Impressies racen af en aan

.

.

8baan

Het rollercoastert in mijn hoofd

impressies racen af en aan

op zoek naar rechten van bestaan

alsof mij inspraak werd beloofd

ze smeken mij om bij te blijven

en reiken mij ideeën aan

die mij nadien alweer ontgaan

nog voor dat ik ze op kan schrijven

slechts af en toe hou ik mij vast

aan iets dat mij wel boeiend lijkt

dat doe ik dan seconden lang

veel langer is niet echt gepast 

 

want zoveel wordt mij aangereikt

en alles lijkt van groots belang.

© bert deben  

Antwerpen, donderdag 20 mei 2010

.

Lente kleedt zich in de twijgen

 

Lente kleedt zich in de twijgen
bloesem, knoppen, groene blaadjes

wortels kiemen uit de zaadjes

en maken zich de aarde eigen  

natuur toont zacht haar aardigheden

een paardenbloem ontvouwt haar kroon

het gras nog zonder knippatroon

het voorjaar nodigt uit tot vrede  

dan scheert een tuinzaag langs de hagen

een grastank maait, zo lijkt het, stenen

en al wat kind is loopt op straat

en voetbalt doffe donderslagen  

de lente laat zich soms ook lenen

tot plannen van een wanhoopsdaad. 

 

© bert deben

La Roche, dinsdag 10 april 2007.



 

Ik dicht de nacht

Er gebeurde niets waarvan ik
vrolijk werd, geen tederheid
geen zachte hand, maar ook geen spijt
geen woord dat ik voorzichtig wik

terwijl ik hier nog steeds vertik
om weg te gaan, al sluitingstijd
en toch mijn onrust nog niet kwijt
ik dicht het laatste ogenblik

je was er niet, zoals verwacht
ik groet de man achter de bar
en drink alsnog een laatste glas
en vraag een pen, ik dicht de nacht
en schrijf jou hoe mijn avond was.

© bert deben
Antwerpen, zaterdag 23 juni 2007, 3u40 @ the Boots, voor Rob. 

Onrustig en op drift

Het station vertrekt en laat me

eenzaam achter in een volle trein

straks, zal ik met iemand anders zijn

zo ben ik, maar dat ontgaat me

ik denk aan jou ... je verraadt me

niet wat jij verlangt of voelt, jouw pijn

verdwijnt in stilte, jouw angst in schijn

jouw zwijgen overlaadt me

mijn leven was een open schrift

dat jij dan weer niet lezen wou

ik was op zoek, ik was ontrouw

en heb dat in jouw vlees gegrift

ik was onrustig en op drift

en hoopte op respons van jou.

© bert deben

Trein A’pen – Bxl, 9 nov. 1996 / Londen, 10 nov. 1996, voor H. 

 

Maar toch verdwijnt de onrust niet ...

 

De Onrust

.

Maar toch verdwijnt de onrust niet

hoezeer ik ook naar vrede tracht

de deining heeft mij in haar macht

en brengt mij leegte en verdriet

hoe zacht ben ik en toch graniet

verlangend maar soms ondoordacht

en hoe nerveus rond middernacht

als niemand mij de liefde biedt

ik zoek maar vind slechts namaaksfeer

en bouw rond mij een muur van schijn

een burcht waarin men mij niet vindt

maar slechts het beeld dat ik creëer

een beeld dat breekt als porselein,

als iemand mij dan écht bemint.

© bert deben

Antwerpen, 31 juli 1996,

geschreven na het beluisteren van een reportage rondom Alice Nahon.

gepubliceerd in 'Schoon Schip' jg 21, nr. 4 - 2014.

.

.