Château Beauvoorde

CHÂTEAU
BEAUVOORDE

Ik heet U welkom en ik deel
tot ver voorbij het aardse leven
wat ik aan pracht aan U kan geven
mijn lief, mijn lusthof, mijn kasteel

waar tijd niet vordert, maar verdwijnt
in milde stilte en gedachten
waar schoonheid telt en niet een trachten
naar wat gemoedsrust ondermijnt

ver weg van drukte en van steden
vertelt elk voorwerp een verhaal
gerestaureerd vanuit gemis
en heimwee naar een trots verleden

in elke kamer, elke zaal
is mijn levenswerk uw erfenis.

bert deben 

© 2026

 

N.a.v. de restauratie en de heropening van Kasteel Beauvoorde op 3 april, werd door  erfgoedorganisatie Herita een gids uitgebracht in de reeks ‘In detail’. Ik kreeg de eer om een gedicht te schrijven als opener voor deze uitgave, omdat er ook al een gedicht van mij onderdeel is van de 3 dorpenwandeling in Beauvoorde, gegraveerd in een zitbank. 

Vooraf kreeg ik de nodige achtergrondinfo over zowel het kasteel als de vorige eigenaar, Arthur Merghelynck, die het toen ruïneuze kasteel in 1875 aankocht en renoveerde tot het meest romantische kasteel van Vlaanderen. In zijn streven naar schoonheid en nostalgie vulde hij het met meubels, curiosa en kunstschatten uit de 17de eeuw, als oase van rust en tegenwicht voor de grijsheid van de industriële 19de eeuw. Ik schreef het gedicht dan ook vanuit zijn denkwereld en wil om dit alles achter te laten als een erfenis voor de gemeenschap.

Na de nieuwe huidige renovatie is het kasteel weer volop in zijn oudere glorie een tijdscapsule voor de bezoekers, die weer welkom zijn vanaf 3 april 2026. Alle info voor een bezoek kan je vinden op: Ontdek deze plek | Herita 

Wie het boekje zou willen aanschaffen kan dat via: Ledenpublicatie | Herita

Andere links over zowel het kasteel als over Arthur Merghelynck:

Kasteel Beauvoorde | Herita 

Kasteel Beauvoorde - Wikipedia 

Arthur Merghelynck - Wikipedia 

Mysteries van Vlaanderen: Arthur Merghelynck, de redder van de stamboom | VRT NWS Nieuws   

Fotoreportage Opening Mauritsjaar Museum Het Bolwerk IJzendijke

.

Op 26 april 2025 opende Museum Het Bolwerk in IJzendijke een tentoonstelling rond Maurits van Nassau, Prins van Oranje, n.a.v. de 400ste sterfdag van Prins Maurits op 23 april 2025. De openingsceremonie vond plaats in de Mauritskerk te IJzendijke.

De betekenis van Prins Maurits voor Zeeuws-Vlaanderen wordt belicht in zes musea en in één kerk. De tentoonstellingen zijn tot stand gekomen met medewerking van de Oudheidkundige Kring “De Vier Ambachten” in Hulst, de Vereniging tot Behoud van de Historie Philippine, de Heemkundige Vereniging Terneuzen en de Heemkundige Kring West Zeeuws-Vlaanderen.

Info: Tentoonstellingen Maurits van Nassau | Museum Het Bolwerk 

Bezoeken van de tentoonstellingen kan vanaf 27 april 2025 in Museum Hulst ’s Landshuis, Het Warenhuis Axel, Schoolmuseum Schooltijd in Terneuzen, de voormalige katholieke kerk in Philippine, Museum Het Bolwerk in IJzendijke, Cultuurforum Aardenburg en Museum Het Belfort in Sluis.

Luitist Thomas Langlois verwelkomt de genodigden. 

Openingsrede door Annie de Lijzer  (voorzitter museum)

Voordracht 17de-eeuwse poëzie door Bert Deben

Verhaal over Maurits door Roxanne Vandepitte

Toespraak door burgemeester Vermue van Sluis

Koorzang door het Zeeuws Vlaamse kamerkoor 

Bij het museum voor de officiële opening van de tentoonstelling Maurits.

Scheeps-praat, ten overlijden van Prins Maurits - Constantijn Huygens

.

Tijdens de openingsceremonie, zaterdag 26 april 2025, van Het Mauritsjaar in Zeeuws-Vlaanderen (n.a.v. de 400ste sterfdag van Prins Maurits) mocht ik, in aangepaste kledij, 17de-eeuwse gedichten voordragen in de Mauritskerk te IJzendijke. 

Onderstaand gedicht van Constantijn Huygens gaat over de opvolging van prins Maurits. Huygens vergelijkt in een metafoor De Republiek der Zeven Provinciën met een schip, waar Mouring (zoals prins Maurits genoemd werd) aan het roer stond. Na zijn dood wordt het schip bestuurd door mooi Heintje (prins Frederik Hendrik), die echter een goed voorbeeld aan Maurits had en dus het schip wel weet te reden.

.

Scheeps-praat, ten overlijden van Prins Maurits

Een gedicht van Constantijn Huygens

MOURING, die de vrije schepen
Van de Zeven-landse buurt
Veertig jaren, onbegrepen,
Onbekropen heeft gestuurd,
Mouring, die ze door de baren
Van zo menig tegentij
Voor de wind heeft leren varen
Al en was 't maar wind op zij,

Mouring, schipper zonder weerga,
Die zijn onverwinlijkheid,
Waar de zon op-, waar zij neerga,
Te aller oren heeft gespreid;
Mouring, die de zee te nauw hiel
Voor zijn zeilen en zijn want,
Die de vogelen te gauw viel
Al bezeilde hij maar 't zand.

Mouring was te kooi 'ekropen,
En de endeloze slaap
Had zijn wakker oog beslopen,
En hem, leeuw, gemaakt tot schaap,
Reeërs en matrozen riepen:
‘Och! de grote schipper, och,
Wat zou 't schaân of wij al sliepen,
Waakte schipper Mouring nog!

Schipper Mouring, maar je legt er,
Maar je legt er plat 'eveld,
Stout verwerer, trots bevechter,
Bei, te zee-wort en te veld;
Kijk, de takels en de touwen
En de vlaggen en het schut,
Staan en pruilen in de rouw, en
Altemale in de dut.’

‘Dutten?’ sprak mooi Heintje, ‘dutten?
Stille, maats, een toontje min!
Dutten? Wacht, dat most ik schutten,
Bin ik angders4) dien ik bin;
'k Heb te lang om noord en zuien
Bij den baas te roer 'estaan,
'k Heb teveel gesnor van buien
Over deze muts zien gaan.

'k Sel 't hun lichtelijk zo klaren
Dat ik vlaggen, schut en touw
En de maats die met me varen
Vrijen sel van dut en rouw.
Reeërs, jouwerliefde mien ik
Die van vers op 't kussen vicht
Wil j'eran? Kedaar, jou dien ik,
Jou allienig, bij dit licht.’

‘Weeran’, riepen de matrozen,
‘'t Is een man of 't Mouring waar.’
En de reeërs, die him kozen:
‘Weeran, 't is de jonge vaâr.’
Heintje peurde strak an 't stuur, en
Haalde 't anker uit de grond,
't Scheepje ging deur 't zeesop schuren
Of er Mouring nog an stond.

CONSTANTIJN HUYGENS (1596-1687) 

Scheeps-praat, ten overlijden van Prins Maurits, Het goud der gouden eeuw 

 

Franchimont

.

FRANCHIMONT

Het kan verkeren

ooit een neiging tot grootmacht

nu een ruïne

en nog slechts een gehuchtje

in een doorsnee gemeente. 

. 

© bert deben

Franchimont, Theux, dinsdag 12 september 2023. 

Kasteel Franchimont © bert deben - sept. 2023

https://ardennen.nl/kastelen/kasteel-van-franchimont/

Het huis waarin wij samenwoonden

.

 

 

Kleine bijhorende note:  

 

Zaterdag 6 december werd een compromis getekend voor de verkoop van het huis waar ik 18 jaar lang wel en wee mocht beleven en beschrijven.  Als ode aan het huis o.a. dit gedicht, alsook hier onder nog enkele links naar andere gedichten die ik er schreef:

 

- Ik schrijf mij in gedichten neer

- De liefde kent geen nederlagen 

- Zo kwetsbaar sta ik plots weer in het leven 

- Je ruimt mijn resten op en gaat tekeer 

- Ik raam de maten van jouw meubels

- Na het vrijen steek ik een gedicht op

- Ik streel het bed waar jij en ik begon

- Mijn grote vrees 

- Stadstuintje 

- Eindelijk Thuis

 

 

In Flanders Fields / In Vlaamse Velden - John McCrae

In Flanders Fields

In Flanders fields the poppies blow
Between the crosses, row on row,
That mark our place; and in the sky
The larks, still bravely singing, fly
Scarce heard amid the guns below.

We are the Dead. Short days ago
We lived, felt dawn, saw sunset glow,
Loved, and were loved, and now we lie
      In Flanders fields.

Take up our quarrel with the foe:
To you from failing hands we throw
The torch; be yours to hold it high.
If ye break faith with us who die
We shall not sleep, though poppies grow
      In Flanders fields.

John McCrae

Western Front, Flanders (nearby Ypres) 2/3 may 1915.

 

In Vlaamse Velden

Klaprozen bloeien in Vlaamse klei

Tussen duizenden kruisen, rij aan rij,

Die onze ligging hier duiden; en in de lucht

Zingen moedige leeuweriken, die tijdens hun vlucht

Nauwelijks hoorbaar zijn, door het geschut hier beneden.  

Wij zijn Dood.  Enkele dagen geleden

Leefden wij nog, voelden wij dag en dauw en smeedden

Wij plannen met wie wij beminden, maar nu rusten wij stug

     In Vlaamse velden.  

Zet onze strijd met de vijand voort:

Falende handen reiken aan jullie de toorts;

Aan jullie de taak deze hoog te houden.

Vervul onze hoop, opdat wij eindelijk zouden

Gemoedsrust vinden, tussen klaprozen, ongestoord

     In Vlaamse velden. 

 

John McCrae

Westelijk Front (nabij Ieper), 2/3 mei 1915.

Vertolking: © bert deben, mei 2014.

 

John McCrae schreef zijn gedicht ‘In Flanders Fields’ begin mei 1915, te midden van de verschrikkingen van de Groote Oorlog (WO I) aan het Westelijke Front. Aanleiding was het abstracte schouwspel van duizenden klaprozen die opbloeiden op het door granaatinslagen  omgewoelde slagveld, tussen de kruisen en de lijken van soldaten. Het gedicht werd wereldwijd bekend en zorgde er voor dat de klaproos uitgroeide tot hét symbool van WOI en de herdenking van de slachtoffers hiervan op 11 november (wapenstilstand). 

 

Er bestaan ondertussen heel wat vertalingen/vertolkingen van dit gedicht – ik zelf probeerde me vooral vast te houden aan het rijmschema en de sfeer. 

Een interessant achtergrondverhaal over het gedicht kan men lezen via: 

In Flanders Fields - het beroemde gedicht dat het bijna niet haalde | VRT 

Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen - Jacob Israël De Haan

Aan eenen jongen visscher

.

Rozen zijn niet zoo schoon als uwe wangen,

Tulpen niet als uw bloote voeten teer,
En in geen oogen las ik immer meer
Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen.
 
Achter ons was de eeuwigheid van de zee,
Boven ons bleekte grijs de eeuwige lucht,
Aan 't eenzaam strand dwaalden alleen wij twee,
Er was geen ander dan het zeegerucht.
 
Laatste dag samen, ik ging naar mijn Stad.
Gij vaart en vischt tevreden, ik dwaal rond
En vind in stad noch stiller landstreek wijk.
 
Ik ben zóo moede, ik heb veel liefgehad.
Vergeef mij veel, vraag niet wat ik weerstond
En bid dat ik nooit voor uw schoon bezwijk.
 

Jacob Israël De Haan

geboren: 31 december 1881 te Smilde, NL - vermoord op 30 juni 1924 te Jeruzalem.

Van sommige gedichten wordt een zin soms veel bekender dan het gedicht op zich, zoals ook de uit deze sonnet ontleende zin: ‘Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen’, die vooral binnen de homogemeenschap een grote emotionele betekenis heeft gekregen, de zin werd dan ook verwerkt in het homomonument te Amsterdam.

 

Jacob Israël De Haan was 1 van de allereerste schrijvers die de homoseksuele thematiek binnen de literatuur openlijk introduceerde, eerst in zijn roman ‘Pijpelijntjes’ (wat leidde tot zijn ontslag alsook tot een hele hetze tegen de schrijver), later in zijn boek ‘Pathologieën. De ondergang van Johan van Vere de With’, maar ook in zijn gedichten. 

Het leven van Jacob Israël De Haan zou nog tot meer controverse leiden: als een tegenstander van het Tsarenregime in Rusland (hij werd een soort van voorloper van Amnesty International door handtekeningen te verzamelen om politieke gevangen vrij te krijgen), later zou hij zich dan weer afzetten tegen het communistische regime daar. 

Als jood werd hij dan weer aanhanger van het zionisme en emigreerde hij in 1919 naar Palestina, om zich daar nadien dan af te zetten tegen het radicale zionisme en te pleiten voor gelijkheid tussen Joden en Arabieren, wat zou leiden tot zijn dood op jonge leeftijd: op 30 juni 1924 werd hij vermoord te Jeruzalem door een aanhanger van de radicaal zionistische organisatie Hagana, wat de allereerste politieke moord zou worden in Palestina.

Meer over Jacob Israël De Haan kan men lezen op onderstaande links:

http://nl.wikipedia.org/wiki/Jacob_Isra%C3%ABl_de_Haan
Een uitleg over de betekenis van het homomonument in Amsterdam vindt men op:
http://www.buitenbeeldinbeeld.nl/Amsterdam_C/Homomonument.htm 

Verdronken Land

.

digitaal beeld: ‘Seashore’ van Aaf Woldinga

 

 

Verdronken Land

.

Het noodweer kende geen genade

verzwolg, verslond en overspoelde

wat mens aan land voor zich bedoelde

tot alles weer in water waadde

 

het kolkte ver voorbij het strand

en brak door dijken en door muren

een levenswerk in weinig uren

verdween in een verdronken land

 

de zee werd om haar storm gevreesd

maar kon men deze kracht voorzien

of diens verwoesting langs de kusten

 

alsook hoe stil een tijd nadien

het water toch weer zou gaan rusten

alsof het nooit was hels geweest.

 

 

© bert deben

Antwerpen + Vogelwaarde, augustus 2009

oorspronkelijk geschreven voor de poëziewedstrijd ‘Verdronken Geschiedenis’ 

van de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland

 

 

In 2013 genomineerd voor de Citer-poëzieprijs ‘Gedichten & Beelden’ van Het Park Vertelt te Oosterbeek, een wedstrijd waarbij een gedicht moest passen bij één van de zes kunstwerken die daarvoor werden uitgekozen, in dit geval bij 'Seashore' van Aad Woldinga. De genomineerde en publicabele gedichten werden opgenomen in een bundeltje dat op het festival te koop werd aangeboden en in bijlage werd meegezonden met het eerstvolgende nummer van het tijdschrift Poëziepuntgl.

Er werd ook nog een tweede gedicht van mij genomineerd: ‘Verheven', bij de foto‘Still’ van Karin Methorst - dit kan men lezen door te klikken op: 'Verheven'

Het uitgestelde poëziefestival 'Het Park Vertelt' ging door op zondag 25 augustus 2013

Winnaar van de Citer-prijs 2013 was de Belgische dichter Paul Vincent.

Selling Vinex

Ypenburg Vinex wijk in aanbouw (1998)

Selling Vinex

 

Zo koel staat hier de huisjesvlijt
doorlucht met gaten om te kijken
waar groene weiden moesten wijken
voor hokjes vol gezelligheid

 

de stad valt handig te bereiken
met metro, bus en mettertijd
kan men hier ook zijn zorgen kwijt
in dagverblijven en praktijken

 

parkeergarages zijn te huur
gecontroleerd door een suppoost
al kent men hier geen overlast

 

wat verder plant men nog natuur
de eendjes leasden er alvast
de vijver voor hun eerste kroost.

 
 

© bert deben
Antwerpen, donderdag 14 juni 2007.
Werd gepubliceerd in e-magazine Po-e-zine nr. 1, mrt 2013.

‘Vinex’ is de afkorting voor ‘Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra’ (1991), van het Nederlandse ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.  Om de verdere bevolkingsgroei van Nederland te huisvesten, werden in het VINEX-document een aantal uitgangspunten vastgesteld voor de bouw van nieuwe woongebieden vanaf dat moment.

Het belangrijkste uitgangspunt was dat nieuwe woonwijken dichtbij de bestaande stadscentra moesten worden gepland. Hiermee moest worden bijgedragen aan de volgende doelen:

- Versterking van bestaande winkelcentra en voorzieningen (de nieuwe woonwijken vergroten de potentiële klantenkring)

- Beperken van de dreigende leegloop van (middel)grote steden in Nederland

- Bescherming van open gebieden in Nederland door verstedelijking te concentreren rond bestaande (middel)grote steden

- Beperken van automobiliteit tussen wonen, werken en voorzieningen (korte afstanden bieden meer mogelijkheden voor openbaar vervoer, fietsen en wandelen)

Vroeger was ik Belg

.

Vroeger was ik Belg

tegenwoordig weet ik het niet meer

men zegt mij dat het land niet meer bestaat

men zegt zelfs dat het nooit bestond

nu ben ik dus stateloos

 

men zegt dat ik een Vlaming ben

maar Vlaanderen woont zelf niet hier 

de helft ligt al een eeuwigheid in Frankrijk

men spreekt daar Frans

een stukje ligt in Nederland

 

en Antwerpen, mijn wereldstad

ligt in een Brabant van weleer

maar doet dat nu al lang niet meer

het ligt vandaag, zoals men weet

in Antwerpen, de wereld 

 

wij spreken hier een eigen taal

met onderschriften voor wie zegt 

een lid te zijn van ’t zelfde land

en in de straten waar ik loop

hoor ik de wereld in het klein

 

de taal zegt men, dat is de grens

maar ik dicht op het World Wide Web

vanuit een land van bier en friet

de wereld tot een grondgebied

ter grootte van een monitor.

 

© bert deben

Antwerpen, donderdag 14 juni 2012

geschreven tijdens de ‘Belgische’ editie van het Felix Poetry Festival

Leven na Kristallnacht

.

foto: Kristallnacht - Ovi Times            

  

Leven na Kristallnacht

.

Ze staarde door het venster het verleden in

naar glas, verspreid over de Duitse straten

en twijfelde in meervoud aan de levenszin

vanaf dat het een plicht werd haar te haten

deze pogrom luidde nog maar het begin

van alle angst en vlucht en achterlaten

de dood kleurde donker heel de einder in

terwijl de vlammen aan haar wereld vraten

ze staarde naar zichzelf als wenend kind

geschopt door een man van haat verblind

want alleen het eigen volk had hij lief

dagelijks en zelfs een halve eeuw nadien

kan de vrouw niet anders dan de beelden zien

van jaren angst als enig perspectief.

© bert deben

Edegem, 1990 

won de Poëzieprijs voor Vrede en Verdraagzaamheid van VAKA-Genk 
+ de 2^de prijs Poëzieprijs Genk 23 september 1990  

 

Kristallnacht (ook wel Nacht van het gebroken glas) was een door de nazi's georganiseerde actie (pogrom) gericht tegen de Joodse bevolking in Duitsland. De Kristallnacht vond plaats in de nacht van 9 op 10 november 1938. In heel Duitsland werden Joden aangevallen en er werden volgens recent onderzoek 1.000 tot 2.000 synagogen in brand gestoken en ongeveer 7500 winkels en bedrijven van Joden vernield. Ook Joodse huizen, scholen, begraafplaatsen en ziekenhuizen moesten het ontgelden. Het werd de brandweer verboden om de branden te blussen.